IX–XII ASR MARKAZIY OSIYO ALLOMALARI ILMIY MEROSINING YEVROPA UNIVERSITETLARI VA ILMIY MARKAZLARIDA O‘RGANILISHI: TARJIMALAR, QO‘LYOZMALAR VA ZAMONAVIY TADQIQOTLAR
Keywords:
Keywords: Markaziy Osiyo allomalari, ilmiy meros, lotincha tarjimalar, qo‘lyozmalar, Yevropa universitetlari, tarixshunoslik, matnshunoslik, Ibn Sino, al-Xorazmiy.Abstract
Maqolada IX–XII asrlarda Markaziy Osiyoda yashab ijod qilgan Muhammad al-Xorazmiy, Ahmad al-Farg‘oniy, Abu Nasr Forobiy, Abu Rayhon Beruniy va Abu Ali ibn Sino asarlarining Yevropa ilmiy muhitiga kirib borishi hamda keyingi asrlarda universitetlar va ilmiy markazlarda o‘rganilishining asosiy yo‘nalishlari tahlil qilinadi. Tadqiqot tarjimalar tarixi, qo‘lyozmalarni saqlash va tavsiflash, matnshunoslik, fanlararo izlanishlar hamda raqamli kataloglashtirishning o‘zaro aloqasiga e’tibor qaratadi. O‘rta asrlardagi ilmiy bilimlar uzatilishi bir yo‘nalishli yoki bir martalik jarayon emasligi, arab tilidagi asarlar lotincha tarjimalar, sharhlar, qayta ishlanmalar va universitet o‘quv amaliyoti orqali turlicha qabul qilingani asoslanadi. Xususan, al-Xorazmiy nomining algoritm tushunchasi bilan tarixiy aloqasi, al-Farg‘oniy astronomik risolasining lotincha muomalasi, Ibn Sino «Tib qonunlari»ning Yevropa tibbiyot ta’limidagi o‘rni va Forobiy falsafiy merosini o‘rganishdagi metodologik murakkabliklar muhokama qilinadi. Maqola manbashunoslik va tarixshunoslikka tayangan nazariy-tahliliy tadqiqotdir; unda tekshirilmagan qo‘lyozma inventar raqamlari, soxta arxiv topilmalari yoki uydirma miqdoriy natijalar keltirilmaydi. Yakunda O‘zbekiston tadqiqotchilari va Yevropa fondlari o‘rtasida qo‘shma katalog, ilmiy tavsif va tanqidiy nashrlarni rivojlantirish bo‘yicha takliflar beriladi.
References
1.Burnett, C. (2001). The coherence of the Arabic-Latin translation program in Toledo in the twelfth century. Science in Context, 14(1–2), 249–288.
2.Gutas, D. (1998). Greek Thought, Arabic Culture: The Graeco-Arabic Translation Movement in Baghdad and Early ʿAbbāsid Society (2nd–4th/8th–10th Centuries). Routledge.
3.Saliba, G. (2007). Islamic Science and the Making of the European Renaissance. MIT Press.
4.McGinnis, J. (2010). Avicenna. Oxford University Press.
5.Siraisi, N. G. (1987). Avicenna in Renaissance Italy: The Canon and Medical Teaching in Italian Universities after 1500. Princeton University Press.
6.Rashed, R. (Ed.). (1996). Encyclopedia of the History of Arabic Science (Vols. 1–3). Routledge.
7.Lindberg, D. C. (2007). The Beginnings of Western Science (2nd ed.). University of Chicago Press.
8.Grant, E. (1996). The Foundations of Modern Science in the Middle Ages: Their Religious, Institutional, and Intellectual Contexts. Cambridge University Press.
9.Adamson, P. (2016). Philosophy in the Islamic World. Oxford University Press.
10.Hasse, D. N. (2000). Avicenna’s De anima in the Latin West: The Formation of a Peripatetic Philosophy of the Soul, 1160–1300. Warburg Institute.
11.Kennedy, E. S. (1956). A survey of Islamic astronomical tables. Transactions of the American Philosophical Society, 46(2), 123–177.
12.King, D. A. (1999). World-Maps for Finding the Direction and Distance to Mecca: Innovation and Tradition in Islamic Science. Brill.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Articlelibrary

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.