HARBIY INSTITUTGA BO‘LAJAK NOMZODLARNI TANLASH JARAYONIDA GENETIKANING TUTGAN O‘RNI
Keywords:
Keywords: genetika, harbiy institut, bo‘lajak kursant, kasbiy tanlov, irsiyat, genotip, fenotip, genetik moyillik, jismoniy tayyorgarlik, tibbiy saralash, psixologik barqarorlik, bioetika, shaxsiy ma’lumotlar himoyasi.Abstract
Mazkur maqolada harbiy institutlarga bo‘lajak kursantlarni saralash va qabul qilish jarayonida genetika fanining nazariy hamda amaliy ahamiyati tahlil qilinadi. Insonning irsiy xususiyatlari, jismoniy rivojlanishi, fiziologik imkoniyatlari, ayrim irsiy kasalliklarga moyilligi va tashqi muhit omillarining o‘zaro ta’siri yoritiladi. Harbiy kasbiy tanlovda genetik ma’lumotlardan foydalanishning imkoniyatlari, cheklovlari, axloqiy-huquqiy jihatlari hamda tibbiy ko‘rik, jismoniy tayyorgarlik sinovlari va psixologik baholash bilan o‘zaro bog‘liqligi ko‘rib chiqiladi. Ilmiy manbalar asosida genetik testlarning jismoniy iste’dodni oldindan aniqlashdagi imkoniyatlari hozircha cheklanganligi asoslanadi. Harbiy institutlarda nomzodlarni xolis, kompleks va ilmiy asoslangan mezonlar bo‘yicha tanlashni takomillashtirishga doir amaliy takliflar ishlab chiqiladi.
References
1.Webborn N., Williams A., McNamee M., Bouchard C. va boshqalar. Direct-to-consumer genetic testing for predicting sports performance and talent identification: Consensus statement // British Journal of Sports Medicine. — 2015. — Vol. 49, No. 23. — P. 1486–1491. — DOI: 10.1136/bjsports-2015-095343. URL: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26582191/
2.Tanisawa K., Wang G., Seto J. T. va boshqalar. Sport and exercise genomics: the FIMS 2019 consensus statement update // British Journal of Sports Medicine. — 2020. — Vol. 54. — P. 969–975. — DOI: 10.1136/bjsports-2019-101532. URL: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7418627/
3.Pitsiladis Y., Wang G., Wolfarth B. va boshqalar. Athlome Project Consortium: a concerted effort to discover genomic and other “omic” markers of athletic performance // Physiological Genomics. — 2016. — Vol. 48, No. 3. — P. 183–190.
4.Williams A. G., Folland J. P. Similarity of polygenic profiles limits the potential for elite human physical performance // The Journal of Physiology. — 2008. — Vol. 586, No. 1. — P. 113–121.
5.Hurst D. J., Padilla L. A. Ethical issues in the application of genome-wide association studies to US military recruitment and personnel assignments // BMJ Military Health. — 2025. — DOI: 10.1136/military-2024-002715. URL: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38839379/
6.National Human Genome Research Institute. Talking Glossary of Genomic and Genetic Terms. — Genetika va genomika bo‘yicha asosiy tushunchalar izohi. URL: https://www.genome.gov/genetics-glossary
7.World Health Organization. Human Genome Editing: Recommendations. — Geneva: WHO, 2021.
8.UNESCO. Universal Declaration on the Human Genome and Human Rights. — Paris: UNESCO, 1997.
9.UNESCO. International Declaration on Human Genetic Data. — Paris: UNESCO, 2003.
10.National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. Human Genome Editing: Science, Ethics, and Governance. — Washington, DC: The National Academies Press, 2017. — DOI: 10.17226/24623.
11.Bouchard C., Hoffman E. P. (eds.). Genetic and Molecular Aspects of Sport Performance. — Wiley-Blackwell, 2011.
12.Lucia A., Moran M., Zihong H. va boshqalar. Sport va jismoniy mashqlar genetikasiga oid ilmiy tadqiqotlar hamda konsensus materiallari.
13.World Medical Association. Declaration of Helsinki: Ethical Principles for Medical Research Involving Human Participants. — 2013-yilda qayta ko‘rib chiqilgan; amaldagi yangilanishlar bilan birga foydalanish lozim.
14.World Health Organization. Ethics and Governance of Artificial Intelligence for Health. — Geneva: WHO, 2021.
15.UNESCO. Universal Declaration on Bioethics and Human Rights. — Paris: UNESCO, 2005.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Articlelibrary

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.